Linux là hệ điều hành mã nguồn mở mạnh mẽ, phổ biến trong các hệ thống máy chủ, lập trình và devops. Việc nắm vững các lệnh cơ bản sẽ giúp bạn sử dụng Linux hiệu quả hơn, tiết kiệm thời gian và thao tác chính xác trong môi trường dòng lệnh (terminal).
1. Lệnh quản lý thư mục và file
| Lệnh |
Chức năng |
ls |
Liệt kê danh sách file, thư mục |
ls -l |
Liệt kê chi tiết dạng danh sách |
cd [thư_mục] |
Chuyển thư mục |
pwd |
Hiển thị đường dẫn thư mục hiện tại |
mkdir [tên_thư_mục] |
Tạo thư mục mới |
rm [file] |
Xoá file |
rm -r [thư_mục] |
Xoá thư mục và tất cả bên trong |
touch [file] |
Tạo file trống |
cp [nguồn] [đích] |
Sao chép file/thư mục |
mv [nguồn] [đích] |
Di chuyển hoặc đổi tên file/thư mục |
2. Lệnh phân quyền và sở hữu
| Lệnh |
Chức năng |
chmod [quyền] [file] |
Thay đổi quyền truy cập (VD: chmod 755 tenfile) |
chown [user]:[group] [file] |
Thay đổi chủ sở hữu của file/thư mục |
3. Lệnh quản lý hệ thống và tiến trình
| Lệnh |
Chức năng |
top |
Hiển thị các tiến trình đang chạy theo thời gian thực |
ps aux |
Liệt kê các tiến trình hiện tại |
kill [PID] |
Kết thúc tiến trình theo mã PID |
htop |
Phiên bản nâng cao của top (cần cài đặt) |
shutdown now |
Tắt máy ngay lập tức |
reboot |
Khởi động lại hệ thống |
4. Lệnh mạng trong Linux
| Lệnh |
Chức năng |
ping [domain] |
Kiểm tra kết nối |
ifconfig |
Hiển thị cấu hình mạng (hệ thống cũ) |
ip a |
Xem địa chỉ IP trên hệ thống mới |
netstat -tuln |
Kiểm tra cổng đang mở |
curl [url] |
Gửi yêu cầu HTTP |
5. Lệnh cài đặt phần mềm
Đối với Debian/Ubuntu:
Đối với CentOS/RHEL:
6. Lệnh tìm kiếm và thao tác file nâng cao
| Lệnh |
Chức năng |
find / -name [tên_file] |
Tìm file theo tên |
grep [chuỗi] [file] |
Tìm dòng có chứa chuỗi |
cat [file] |
Hiển thị nội dung file |
nano [file] |
Mở file để chỉnh sửa (editor đơn giản) |
tail -f [log] |
Theo dõi realtime nội dung cuối file (thường dùng với log) |
